Aktualności

Szansa dla pracodawców, którzy chcą prowadzić prewencyjne kontrole trzeźwości pracowników

Szansa dla pracodawców, którzy chcą prowadzić prewencyjne kontrole trzeźwości pracowników

Stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych odmawiające pracodawcom prawo do samodzielnej kontroli trzeźwości pracowników cały czas budzi kontrowersje w szczególności w tych sektorach, w których trzeźwość pracowników jest kluczowa dla zachowania bezpieczeństwa w zakładzie pracy. Wielu pracodawców bojąc się wysokich kar za naruszenie przepisów, zrezygnowała z samodzielnej weryfikacji trzeźwości pracowników. W części zakładów pracy nadal przeprowadzane są badania alkomatem (zwłaszcza w firmach transportowych i budowlanych), jednak pracodawcy muszą liczyć się z tym, że w razie kontroli z Urzędu mogą zostać obciążeni dotkliwymi karami finansowymi.

O pomoc w rozwiązaniu tej sytuacji pracodawcy zwrócili się do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, który złożył do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniosek o wydanie objaśnienia prawnego.

Czym jest objaśnienie prawne? To narzędzie umożliwiające wyjaśnienie przepisów prawa związanych z działalnością gospodarczą w zakresie ich praktycznego stosowania. Ma ono na celu pomóc przedsiębiorcom w przestrzeganiu przepisów, zwłaszcza tych, które budzą wątpliwości interpretacyjne. Objaśnienia prawne są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej. Przedsiębiorcy nie są związani treścią objaśnień prawych, dają im one jednak pewną ochronę – tak jak w przypadku interpretacji indywidualnych. W przypadku, gdy przedsiębiorca zastosuje się do objaśnienia prawnego, nie może być w tym zakresie obciążony sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami.

Jakie wątpliwości ma rozstrzygnąć objaśnienie prawne? We wniosku o wydanie objaśnienia prawnego, Rzecznik zwrócił się o wyjaśnienie dwóch kwestii:

  • czy pracodawca jest uprawniony na gruncie obowiązującej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi[1] do samodzielnej kontroli trzeźwości pracowników – zarówno w przypadku podejrzenia co do trzeźwości pracownika jak i w ramach kontroli wyrywkowej?
  • czy informacja o stanie trzeźwości pracownika jest daną osobową o stanie zdrowia, którą na podstawie przepisów kodeksu pracy[2] pracownik może przekazać jedynie z własnej inicjatywy?

W ocenie Rzecznika, stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuszczające badanie trzeźwości pracownika jedynie przez policję jest zbyt rygorystyczne i nie uwzględnia obowiązku pracodawcy dbania o zapewnienie bezpieczeństwa w zakładzie pracy. Rzecznik nie zgadza się również z traktowaniem danych o stanie trzeźwości pracownika jako informacji o jego stanie zdrowia, przy czym zauważa, że nawet gdyby przyjąć, że rzeczywiście są to tzw. dane wrażliwe, to na podstawie art. 9 ust.2 b RODO, ich przetwarzanie jest możliwe jeżeli jest to niezbędne do wypełniania obowiązków i wykonywania szczególnych praw przez administratora lub osobę, której dane dotyczą w dziedzinie prawa pracy. Takim szczególnym obowiązkiem mógłby być obowiązek zapewnienia przez pracodawcę bezpieczeństwa na terenie zakładu pracy.

Jakie skutki będzie miało wydanie objaśnień prawnych dla pracodawców? Jeżeli Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przychyli się do stanowiska Rzecznika i dopuści możliwość samodzielnej kontroli trzeźwości pracowników przez pracodawcę, chociażby w przypadku zakładów pracy o podwyższonym stopniu bezpieczeństwa, działanie zgodnie z tymi zaleceniami uchroni pracodawcę od negatywnych konsekwencji z nim związanych, a więc np. kary finansowej za naruszenie zasad przetwarzania danych osobowych pracowników. Jeżeli natomiast Minister poprze stanowisko wyrażone w komunikacie Urzędu Ochrony Danych Osobowych, pracodawcy będą musieli czekać na zmianę prawa w tym zakresie lub korzystne dla nich orzeczenia sądu.

To nie pierwszy raz, gdy Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców występuję o objaśnienie prawne w kwestiach związanych z ochroną danych osobowych w zatrudnieniu. Na początku tego roku objaśnienie prawne w zakresie ochrony danych osobowych wydał Minister Cyfryzacji, dopuszczając możliwość przechowywania danych osobowych kandydatów do pracy po zakończeniu rekrutacji w celu dochodzenia lub obrony ewentualnych roszczeń. Odmienny pogląd wcześniej wyraził Urząd Ochrony Danych Osobowych, zalecając w swoim poradniku dla pracodawców, by dokumenty rekrutacyjne przechowywać tylko przez okres trwania rekrutacji.


[1] art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

[2] art. 221b ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy



Anna Szymielewicz

Prawnik

Anna Szymielewicz

Radca prawny, Counsel

Anna Szymielewicz

Kontakt:

ul. Rondo ONZ 1
00-124 Warszawa